ang bana, bana sa gihapon

ISi Anįs ug si Usting maoy usį ka bag-ong magtiayon, apan dili tinamodsa balangay, kay silang duhį pulos walay pangita. Tungud kay siUsting sugarol ug mangil-ad ug batasan, siya ug ang maanyag niyangAnįs kanunay lang nagboksing; ang ilang pagpuyó walay kalinaw.Usa ka gabii, si Usting, tapus mapildi sa "burro", misinggit kangAnįs pagingón:--Tungud kay kanunay man kitang away, ang maayong tambal maó angkabulagan. Magbulag kita, Anįs. Ikaw pauli sa inyo ug akó mopauliusab sa amo.--Mapait alang kanako ang pakigbulag kanimo, kay bisan ikawmadaogda-ogon kanako, ikaw bana kó man sa gihapon.--mitubag si Anįs.--Walįy daghang sulti: magbulag kita. Hala pahawa!Ug si Anįs gihan-an ug puspus, gihulga. Kini nagputos sa iyang mgasapot ug nanaog naghilak.IISi Usting sukad sa panagbulag nila, kanunayng hubog. Kanunay usabkaparot sa "burro" ug bulang. Walį nay nahót: namirinda sa mga "Agenciade Empeńos". Lakip ang San Vicenteng karaan, nga gitipigan ug gimahalsa iyang mga ginikanan kanhi, giprinda na lag lima ka sapi sa usį kabiyata nga silingan.Ang balangay naukay: si Usting nawalį, nawagtang, milangyaw. æHainpadulong? Walį hibaloi. Giingon nga nanakay sa usį ka bapor ngamagapanaw ngadto sa Laing-yuta.Ang mga gipagohan niya nanagsubó.IIISi Anįs nagapadayon sa pagpuyó siya rang usį. Karon labi nįng maanyag:walį nay kasuko, wala nį makatilaw sa mga sampalita ni Usting. Apansiya dili makapugong sa iyang mga luha kong magapalandong sagisangputan sa iyang bana. Ug sa taliwala sa iyang mga palandong,nagapangyamyam pagingón: "Kining tanan kong kadaut, kining tanannamong kaguol gumikan sa sugal ug alak".Sanglit batan-on pa ug maanyag, si Anįs giolitawhan sa mga batan-on ugmga hamtong balo, labi nį kay nadungog nga si Usting namatay sa usįka minahan sa Singapore. Usį kanila nga nakaangkon sa gugma ni Anįs,maó si Tiyong, usį ka batan-on pusturawo.Sinulatay nga way puas, kinit-anay bisan asa dapit, katam-is ugkatahum sa mga damgo: mao kini ang kinabuhi ni Anįs ug ni Tiyong.IVMilapas ang duha ka tuig. Si Anįs ug si Tiyong, sulod sa ilanghataas nga hinigugmaay, nagpugong sa pagpakasal. Walį silį pakasaldayon kay gihulat nila kong si Usting buhi pa bį; apan kini walį nagayud idungog.Si Anįs nagilis kay kasal na: moadto nį sa simbahan. Usį ka takna nalang ang kulang. Si Tiyong andam nį usab ug dihį sa luyó ni Anįs. Sapagpanganaog nila, usį ka tawong ambungan nga nagsapót ug "de lana"ang tanan, mahinay ug lihok, nangotana kang Anįs pagingón:--æAsa kį padulong, Anįs?--æKay kinsa ikaw?--mitubag si Anįs.--æWalį ka nį makailį kanako?--Akó walį makailį kanimo. Pahawa!....--Akó maó si Usting nga bana mó, si Usting nga tingali gitohoan nįnimong patay, si Usting nga tapus ang hilabihan pagantus tungud dįusab sa iyang mga salį, karon anķa mibalik kanimo kay buut mangayosa imong pasaylo. æNagduhaduha ka? Tan-awa kining atong handumanan.Gilulho sa tawo ang manggas sa iyang bukton ug gipakita si Anįs saduhį ka larawan nga pinatik nga maó siya ug si Usting. Si Anįs, sanaghinigugmaay pa silį si Usting, kini iyang gisugo sa pagpatik saiyang larawan sa bukton sa iyang hinigugma, aron dili siya hikalimtan.Sa pagkakita ni Anįs sa mga larawan, misinggit sa kalisang ug misakįpagdalķ-dalķ sa itaas ug gibiyaan si Tiyong, ang iyang pamanhonon.--Usting, pasayloa akó! Usting, akó imo sa gihapon!--mituaw siya.--Anįs, pasayloa usab akó. Kining Usting mong tinamay, nagpanggagihapon kanimo.Ang kasal napakyas. Si Tiyong nga andam nį ug namustura nag tinuod,mipauli sa ila punó sa kapungot ug gipamuspusan ang ilang mga binatonanug iring.

divorcio

Divorcio! Divorcio!

Mao kini karón ang butang nga ginahisgotan sa kadaghanan; sa mga minyo ug dili minyo, sa mga sunoy ug mga dumaga.
-Kinsay magpakahilum saatubangan sa usa ka butang nga nagdala ug mga kadautan nga, matud pa sa mga pari, labaw pa kay sa tanang kayo sa ispidno?
Tungud niana, si Utay ug si Sidó, usa ka palarang magtiayon, among hingdunggan nga naglantugi. Ika 9 kadto ang takna sa gabii.
Si Utay, tapus manihapon, mipadulong sa hawanan sa balay, nagtuwang-tuwang sa usa ka lingkoranan nga Viena, namaypay ug unya misinggit pagingon:--Sidó, Sidó, umari ka; aduna akoy ipangotana kanimo. Si Sidó, nga didto sa kosina nagpakaon sa iró, midalidali pagpanghunaw ug giduol si Utay.
---Unsa na Utay?
---Unsa ba kanang gibutang sa Bag-ong Kusog nga konó adunay"divorcio", nga mabulag ang mga minyo, nga balaod sa kabulagan,nga kini, nga kadto...?
---Maayo kana, Utay; kinahanglan gayud nga aduna kitay balaod samaniana....--æKay unsa man lagķ kanį?--misuna si Utay.
--Ang mga magtiayon nga dili magkauyon ug wala na maghinigugmaay, tugotan sa balaod sa pakigbulag ug tugotan usab sa pagminyo pag-usab.
---Nan --uyon ka niana?--nangotana si Utay.
---Uyon kaayo--mitubag si Sidó.--Bisan ibala akó sa kanyon, buut akónga adunay balaod sa kabulagan.
---Ah, dakung lampingasan! -Uyon ka diay sa "divorcio" kay buut ka makigbulag kanako, no? Walay "conciencia"....
---Utay, pamatia akó. -Nabuang ka nga dili mó tagaan ug kagawasan ang tawo ug ang gugma sa tawo? ---nganong dili bulagon ang usa ka magtiayon nga magsali lag away ug kanunay kinarwasay sama sa iring ug iró? Mabulag man gani ang mga kaluha nga managlingkit sa ilang pagkatawo, -ang mga magtiayon na hinoon ang dili?
---Uy, saba diha!--misinggit si Utay.--Nakabig kini ni Utik, kanangkuwanggol nga _escribiente_ nga buut makigbulag sa iyang asawa kay naibog sa usa ka "bailarina".
---Utay, akó uyon lagi. Bisan patyon!
---"Pues" dili akó uyon."--misingka si Utay.
---Ayaw paningka diha.
---Dili usab akó buut nga ikaw magpatakag sulti nianang mga binuang sa akong atubangan.
---Utay, ayaw ug upsa ang akong pailob!--mihulga si Sidó.
---Upson kó ang imong pailob. Ang dili makaantus kanako, nga manaog ning akong kaugalingon!
---Ikaw maoy angay manaog karon dayón.
---Dili akó manaog; kaanindot mog nawong nga magpakanaog sa akong balay nga kaugalingon--mikulihad si Utay.
---Dili ka manaog?
---Dili akó manaog, bisan patyon usab.
---Babaye kang walay ulaw nga misupak sa "divorcio", aron ingnon. Phué!--nanluwa si Sidó.
---Ikaw usab pustantis (protestante) nga lampingasan nga miuyon sa"divorcio" kay buut magminyo sa sapi ni Duray, bisan kini pandakon ug ang nawong puti pay dangol.
Si Sidó walį na makaantus sa mga sulti sa iyang asawa; napalong ang iyang panan-aw, migunit sa "garrote" ug giligid ug bunal si Utay. Kini napaligid sa hawanan ug napakamang. Unya gisakwat ni Sidó ug gipaligid sa hagdan. Si Utay nagligidligid sa hagdan daw baril sa sirbisa. Sa pag-abut sa yuta, si Utay mitindog ug midagan padulong sa balay sa iyang igsoon, diin didto na lang mohigda nianang gabhiona.Nakita sa mga silingan, nga niadtong gabhiona nahikugang tungud sa gubat ni Utay ug ni Sidó, nga ang alaut nga asawa napunó sa lagum ug ang ulo nasisi tungud sa mga bunal sa "garrote". Ang iyang kamut nga wala nakimay pa.
Sa pagkabuntag, ang mga molopyo sa balangay nagpundok-pundok sa kadalanan ug walay laing gisultihan kong dili ang mga samad ni Utay.Ang mga kadapig sa "divorcio" nagkanayón: "Maayo da. Maayo bitaw ngaadunay "divorcio". Buwahan ang asawa nga magsubi-subi, pikahan dayon sa bugha".
Ug ang mga kaaway usab sa kabulagan, nagkanayón: "Maó na gayud ang magtiayon: manag-away gihapon. Siya si Utay angay mag-antus kay bana man niya".Tapus kini ipamulong, mibuthó si Utay nga nagdali paglakaw. Ang nawong punó sa lagum ug ang ulo gibangutag tinabas kay samdan. Ang bukton usab niyang wa gibugkusan ug gibitay sa usa gihapon ka tinabas kay napiang.Ang nawong sa alaut nga asawa, nagkusmod, daw "leon" nga kumakaog tawo.Usa niya ka higalang karaang, si Damiana, sa pagkakita kaniya,nangotana gilayon:
---Naunsa ka ugod?
---Gitampasan ni Sidó.--Nan, -asa ka man karón?
---Adto sa Hukmanan: mangayo akog "divorcio"!
---Susmarosip! æMakigbulag ka?
---Makigbulag!--mitubag si Utay nga nangisog.
---Hunahunaa nga....
---Makigbulag gayud akó! "Divorcio", "divorcio" gayud ang tambal niini. -Kinsay maka-antus sa usa ka banang mananap?
Human nilag sulti, si Utay nagpaturatoy ug lakaw sa dalan ug nagkibut-kibut ang baba. Kutob sa mangotana kaniya kong asa siya,gitubag dayon:--Nangita akog "divorcio". Patyon akó ni Sidó.

ang walay pagbantay

Bulan sa Junio, 1916.Maó pay pagkatapus sa sayaw sa sayawanan ni Quirino. Sa ubós samaong balįy, likoanan sa mga dalan Juan Luna ug Colón, dihį pay mgapundok-pundok sa tawo nga nagsultisulti mahitungud sa mga limbong ugmga kalapasang nahimo sa miaging piniliay. Ang tanan nagpahayag sailang kaluod ug panghimaraut tungud sa mga paagi sa mga "inspector"sa piniliay nga nanikas sa kabubut-on sa Lungsod.Sa pagkataod-taod nahilabįy ang usį ka automobil sinakyan sa usįka batan-ong tinon-an sa Manila ug sa usį ka "bailarina" nga miamagtungud sa pinulpog nga mikapal sa iyang nawong ug nagbilin sa iyangpaglabay nianang bahó nga maisog ug hiilhan dayon nga "Eclat". Ang mgananagpundok miiway sa pag-agi sa automobil ug usį kanila misiyagit:"Mabulahan kamó, mga bihag ni Cupido".Sa walį madugay, sa dalan Juan Luna, tungud nianang balangay ngaginganlag "Kamagayan", mihunong ang usa ka automobil ug nanganaogang duhį ka mga batan-on, nga maó ang giasoy sa itaas. Misuot silįsa mga kabalayan ug nahiabut sa tugkarįn sa usį ka balay nga hangtudkaron anaa pį nagbaróg sa Kamagayįn. Ang batan-ong lake miingón:--Pagkaanyag nimo! Pagkamakabibihag sa imong langitnonglarawan! Gihigugma kó ikaw...--nagkanayón ang batan-ong tinon-an.--Akó nahigugma usab kanimo; apan...--mitubag ang "bailarina".Dinhi walį nį hibaloi ang sumpay sa ilang panagsulti kay mihagbong angusį ka dakung ulįn ug ang saksi ning sugilanona, midagan ug nagpasilongsa usį ka punoan sa sambag. Sa pagtuang sa ulįn gilantaw niya anggibarogan sa duhį ka mga batan-on ug walį nį igkķta. Ang batan-onnapabilin sa balįy sa "bailarina" ug didto makahigda niadtong gabhiona.Mga malipayon silang duhį: ang ilang duhį ka kalįg, niadtong mgataknaa, nanaghiusa....Si Andrea--ang ngalan sa "bailarina"--sa sunod nga mga adlawnakita nga malipayon, labi nį kay daghan ang nagolitawo kaniya ugnagmanggad. Nakita nga siya daw walay gibati nga kaguol. Si Pascualupod migikan padulong sa Manila aron sa pagtuon. Si Andrea mananayawgihapon. Si Pascual ug si Andrea walį magpalandong nga dunay kaguol ngamoabut kanila. Walį silį magbulag, apan walį nį usab magsinulatay nimaghibaw-anįy. Ang kang Andrea gugma nga salingkapaw; apan ang kangPascual usab labi pang salingkapaw. Dili kahibudngan kini sanglitpagbati nga bunga sa panagkakita sa usį ka gabii, sa pilį ka takna....Miagi ang usį ka tuig. Si Pascual didto gihapon sa Manila. Usį ka lunesniana nga maoy iabut didto sa bapor "Cebu", si Pascual nakadawat ningmosunod nga sulįt: "Higala Pascual:--Si Andrea umaanak ug siyį nagingón nga ikaw maó ang amahan sa bata nga iyang gisabįk. Nagingon usab nga dili siyį mopugós kanimo sa pagilį sa imong anak kay dayįg man nga ikaw dili moilį tungud kay salingkapaw man lįng ang inyong gugma ug usį dį man kagabii ang paglungtad. Gibalita kó kini kanimo aron sa imong kasayuran. Ang imong mabinatķong higala, Agustin Soriano."Si Andrea nanganįk nį. Si Pascual nagpakabutį-bungol sa tanįngnahitabó. æUnsaon kó pagilį sa usį ka bata nga bunga lang sa usį kagugmang lumalabay, nianang gugma nga moturók lang kong makasayaw sa"bailarina"?--pulong pa ni Pascual.Si Andrea mikagyo tungud sa kaulaw ug sa hilabihang pagboyboy kaniyasa iyang mga ginikanan. Ug sukad sa lungsod nga gikagyohan ni Andreasiya nagsulįt kang Abing, usį ka kauban niya sa "salón de baile",ning mosunod: "Higalang binati: Pinadpad sa akong mangil-ad nga palad, adķa karon akó ning lungsora nagtago sa akong kangil-ad ug kinabuhi. Ang tuyo ning sulįt maó dį ang pagtambag kanimo aron dili kį palimbong kang Augusto. Panamini ang akong gidangat. Gipakaingon kó nga ang una kong pagkaligįs walay "nada", apan mapait diay ang pagasangputan. Si Pascual walį moilį sa iyang anak kay kamķ naghigugmaay man lang niadtong gabii nga siyį misayaw kanako ug gidalį akó niya sa iyang automobil. Pagbantay bayį pagayo nianang manayaw kanimo. Kong maligįs kį, alaut kanimo kay ang bunga sa imong gugma dili ilhon kay gugma konong salingkapaw, gugmang lumalabay, gugma sa duha, tuló, upat ka takna ... Pagbantay pagayo ug ayaw gayud palimbong kang Augusto. Imong higala sa gihapon, Andrea Malaestrella.Magbabasa: ang sugilanon sa itaas nga imong nabasa, maó ang kasaysayansa giingon: "Ang gugma dili katiawan. Usahay, usį ka gutlo nga gugmamahimong usį ka tuig nga pag antus". Kadaghanan sa mga babayengnangaalaut naingón gumikan sa ilang walay pagbantay ug gumikan sailang pagtiaw-tiaw sa gugma.

ang kalit nga kaminyoon

--Trin.....trin....trinnnn....--æKinsa ang nagtawag?--Akó si William Bobb, ang pangulo sa patigayon sa tabako ningsiyudad. Karon, ækinsa usab ang tagiya ning matam-is nga tingog nganagasulti kanako?--Akó maó si Mary Ross.--Ah! Mary, ikaw maó ang akong gipangita; akó nahigugma kanimo;akó walįy kalinaw; akó walįy katulog sukad kó ikaw makita kagabii sainyong Sirkohan.--Sabį dihį! Akó adunay hinigugma.--Walįy sapayįn. Akó labaw kaniya.--Ang makita kó bulan-bulan moabut sa 1.000 ka pisos.--Bisan pilį! Ang akong patigayon nagahatag kanako ug 10.000 ka pisosbulan-bulan. Biyai ang imong hinigugma, biya sa pagka sirkadora, dangupsa akong mga bukton, ug ang tanan kong bahandi maimo. Hunahunaa....--æTinuod?--Dili akó maalam mobakak.Mibagting pagbalik ang "telefono" ug nahilum.Usį ka automobil "Marion", matahum ug makusog, nagpahugóng sa MadisonStreet. Si William Bobb ug si Mary Ross ang mga sumasakay: napadulongsa Hukmanan. Didto gikasal silį: kaminyoong kalit sama sa linti.Sa pagkagabii, ang mga sirkador isigpangotana: æHain nį si Mary? Angmga tumotan-aw mingulob; ang uban nanggulį. Si Mary nga ilanggipaabut, ang Mary nga bantugang mobalintong, walį mogulį. Ang sirkowalį ipahinayón.Samtang kini nahitabó, si Eddie, ang kauban ni Mary sa iyang mgabalintong, nagbakhó, naghilak sama sa usį batang diyutay. Ang iyangkamot naggunit ning sulįt nga mosunod:"Hinigugma kong Eddie:--Hikalimti akó ug hikalimtan tį ang nangagi. Akódili mamana kanimo: dili tį palad. Kong mamana akó, ang atong duhįka kinabuhi mag-ungaw sa kamatayon: magsali kitag balintong ug sirkogihapon, aron mabuhi. Kong magbulag kitį, ikaw makakitag babaye ngasapķan ug dili sirkadora ug akó makakita usab ug lake nga sapķan ugdili sirkador. Busa, pasayloa akó.Mary Ross."Ug samtang si Eddie nagpatulo sa iyang mga luha, si Mary ug si Williammilangyaw sa laing siyudad aron sa paghimulos sa "luna de miel."Ang lakat sa Sirko mahinay. Namalhin silį sa laing siyudad. Sa unanggula nila ning siyudara, ang sapi nga ilang nahipus dakś kaayo. Tananpulos mga pagdalayeg kanila, labķ nį alang kang Eddie ug kang Virginia(paris ug asawa ni Eddie).Sa palko, usį dį ka babaye ang walį mopakpak: hinonoa, nagmingawhinoon: maó si Mary Ross. Kini siyį, kuyog sa iyang bana, mitan-aw saSirko ug walį siya magpalandong nga kadtong sirkoha maó diay ang ilakang Eddie. Si Mary giabut ug kalooy kang Eddie, gibati niya pagusabang kainit sa ilang unang gugma, ug gikasilagan niya si Virginia ngakanunayng nakigkupot kang Eddie ug dili mobulag kaniya.Milapas ang pilį ka adlaw. Ang siyudad sa Chicago, América, naukaytungud sa pagkawalį sa duhį ka tawong hiilhan: si Eddie ug si Mary,pulos da bį minyo. Ug sa usį ka mantalaan, nabasa kining mga pahibaló:"Mohatag akog 1.000 ka pisos sa makatug-an kanako kong hain magtagoang akong asawa nga si Mary Ross, nga mikagyo kagabii. Siya taga-NuevaYork ug usį ka sirkadora.--William Bobb"."Mohatag akog 1.000 ka pisos ang makatug-an kanako kong hain taralaang akong bana nga si Eddie Bristol, nga nawalį kaniadto sa usį kagabii. Taga-Nueva York siya ug sirkador ang iyang opisyo--VirginiaHarvad".Usį ka tuig nį ang miagi ug walį gayud igkita ang mga nangagyo.Si William kabus nį kay ang patigayon niya nahapay. Miniwang siyįtungud sa mga kagul-anan sa iyang kalag. Nagbasol sa iyang kalitnga kaminyoon; dili nį motan-aw ug Sirko; ug ang mga sirkadora,alang kaniya, maoy mga larawan sa yawa.Si Virginia usab midaśt ug gitakbuyan sa étika tungud kay nahulog sausį ka pagbalintong niya. Nagbasol siya sa iyang kaminyoong kalit ughinanali kang Eddie; mituo siya nga dili unta siya maingon kong dilipa ang iyang pagkadaling maibog sa mga "guapo".Ug samtang silį nagapadulong sa kamatayon, nadungog ang usį kabalita nga si Mary ug si Eddie namatay kay ang automobil nga ilanggisuroysuroyan sa usį ka hapon niana, nahibangga sa usį ka "poste"ug silįng duhį, lakip ang "chauffeur", nangadugmok.Silįng tanįn gisilotan ni Bathala!

rag

Oh, ang "rag"!Sama sa usį ka batobalani, sama sa usį ka bag-ong bathala nga makaayosa tanang mga sakit, maó ang sayaw nga "rag".æKinsang tawohana, batan-on siya kun hingkod, nga makahimo sa pagsukolsa iyang pagkamakawiwili?Tungud niana, dili kahibudngan nga ang akong binating higala MacarioSamulok kanunay lang malipayon, sanglit bag-ong nakakat-on sa bantugang"rag".Dinalį sa iyang kadasig, usahay si Samulok bisan walį pay painit,motindog pagkalit sa iyang higdaanan ug mosayaw siya dįng usį aronkonó sa paghanįs sa iyang mga tiil ug mga tul-an.Tungud ning iyang bag-ong batasan, makadaghan kuyawi ang iyang asawanga si Antonina Hagurós kay gipakaingon nį sa buotang asawa nga angdalunggan sa kapikas sa iyang kasingkasing gisudlan ug gikotkot sausį ka malaa nga mananįp.Usį ka higayón niana, silį nangaon. Si Antonina nagtambag sa iyang banaaron dili nį magsali ug "rag". Si Macario igo lang mitubag pagingon:"Saba kį lang dihį, Antonina. æWalį kį magtan-aw nga hangtud anglabing mga dagkung tawo nagsayaw sa "rag"? Sulayįn ta nį usab kininglingga-lingga".Samtang nagakaon silį, ang _banda_ sa munisipyo milabay ug naghoni sausį kį matahum ug madasigong "rag". Sa pagkabati niini ni Macario,mihunong pagkaon, misiga ang matį, mitindog pagkalit ug misayaw nganagkanayón: "Maó karoy "rag", maó karoy "rag"! Antonina, pagkalalim!"Unya misulod nga nagsayaw sa kosina ug giagaw ang luwag sa manlulutoug maoy giparis niya. Ang mga sologuon nila, sa pagtan-aw nga siMacario namulį ug nangisog pagsayaw, nanglayat, labķ nį sa, pagagawsa luwag, kay gipakaingon nga nabuang ug luwagon silįng tanįn. Angpangaon nahusay sa dihį nga layó nį ang "banda municipal".Ang mga binatonan upod sa pagtan-aw nga si Macario napoypoy nį,namalik, gawas kang Ating Bungol nga tungud sa iyang pagkabungol,walįy kalibutan kong kadto bansaybansay bį lang, kay maora may iyangnakita ang paminti nga hilabihįn ni Macario.Apan walį matapus dinhi ang paghalad ni Macario sa "rag". Hilabihįnnga pagkadasig niya nga usį ka gabii gadamgo siya sa "rag". Gidamgoniya nga ang bantugang "orquesta" sa Kakostablihan nga mianhi dinhisa Sugbo kaniadto sa Karnabal naghoni ug usį ka matahum nga "rag". Uguban sa damgo niya ang iyang mga tiil milihok usab, nanikad, nanindakug kusog, uban kining mga pulong: "Hala, mga tul-an kong pinangga,ayoha ninyo pagkaransa."Sa dakung kadaut, usį sa mga tindak niya didto gayud mahadulong sapus-on ni Antonina, ug kini nga walį nį makaantus, mitakilid usabug gisikaran ang nawong sa iyang bana, uban kining mga pulonga:"Halį mga tul-an kong pinangga; ayoha pag "rag" ang nawong ni Macario".Si Macario namatį, nakugįng ug nagkadugo ang nawong kay nasunggo. Ugunya mituaw pag-ingon: "Pastilan ka Antonina.--Kong hibaloan ko pįlang nga tindak ang imong "rag" gibutangįn kó untag "espuelas" angakong tiil".

limbong sa karnabal

Sulod sa "Auditorium" sa Karnabal. Ang "banda municipal" nagtogtog sa mga matahum nga "one step". Dili maisip ang mga "pareja" nga nanagsayaw. Katawa diri. Tiaw didto. Salibay sa "conffeti". Mga pasumbingay sa gugma....Sa usa ka bangko, naglingkod ang duha ka tawo. Babaye ang usa nga nagmaskara ug lalake ang ikaduha nga walay maskara. Ang lake nagkanayón:

--Dali na, matahum kó. Anus-a pa nimo akó kaloy-i? Gihigugma kó ikaw!

--Gihigugma akó nimo, apan wala akó mahigugma kanimo--mitubag angbabaye.

--Intawon! Dili ka malooy kanako? Ulipna akó; pangayo-i akog kamatuoran sa akong gugma; ug tanan, lakip kining kinabuhi, akong ihatag, akong ipangahas, aron lang makaangkon nianang imong mga matam-is nga mata....

--Aaa! Matį da gayud ang imong gikaibgan kanako?--mitubag nga nagkatawa ang nagmaskara.

--Ang imong mga matahum nga mata; ang imong kasingkasing bulawanon;ang imong langitnong kaanyag, kanang tanan, maoy nakapadani sa akong kalag. Unsa na, mahimo ba nga ilhon kó ikaw nga ako sukad ning mga gutloa?

--Apan, ayaw una: nakaila ka ba kanako? Tingali bayag nahigugma kasa usa ka babaye nga dili mó kaila. (mikatawa ug nagmalomó ang babaye).

--Akó dili nimo kalimbongan--mitubag ang lalake

--Ikaw maó si Marieta, ang akong pinalangga, ang bugtong hari ning mga damgo. Marieta, Marieta, but-a na intawon akó; kini maó na ang katapusang takna sa atong panagkakita.

--Apan ikaw nasayud nga akó minyo; ikaw nasayud nga akó adunay bana. Matarong ba nga kuhaan mó akó sa dungog?

--Unsay sapayan niana? Ikaw minyo; ang imong lawas ginapus sa talikalang yutan-on; apan ang imong kasingkasing, ang imong kalag, gawas ug walay makagapus kanila. Ang kaminyoon maoy usa ka butang lumalabay; dili maó ang gugma; ang matuod nga gugma maó ang gugmang gawas, ang wala magtagad nianang mga binuang sa katawohan....

--Kong akó mobuut kanimo, unsay ipulong kanako sa akong bana? (masulub-on)

--Unsay ipulong niya?

--Nga magpailob siya. Dili mahimo nga iunong mó ang imong bulawanong umaabut sa usa ka bana nga "desgraciado"sama kaniya.

--Ambut lang unsay dangaton nato! (paraygon).

--Ang himaya maoy atong madangat! Marieta, higugmaa na akó, ingna akó nga akó imong gihigugma, nga akó imong gipangga....

Ang sayaw nagapadayon. Madasigon kaayo. Ang mga nanagmaskara nanaghudyaka. Katawa, singgit, kagahob, maoy naghari. Halus dili madungog ang mga sulti tungud sa kasaba.Ang duruha nga nanagsulti mitindog ug napadulong sa usa ka dapit nga hilit. Ang lake nagkanayón:

--Pinangga, kuhaa ang imong maskara; patan-awa akó pagbalik sa imong kaanyag; patan-awa akó kay buut ko sublion ang akong pagtoo nga sa ibabaw ning tanang kahayag, sa ibabaw ning tanang kalipay, nagaharisa gihapon ang imong katahum; pahagka akó....

--Kay gipangayo man nimo nga kuhaon ang maskara, akong kuhaon ugod. Ang babaye mikuha paghinay sa iyang maskarį ug dakung kahikugįng!

Ang lake misibog pagkalit ug misinggit pagingon:

--Susmarosip! Pasayloa asawa kó! Conching, dili ko na gayud usbon!Ug ang lake miluhod, midukó nga mapaubsanon na kaayo, samtang ang babaye, maugdang ang tinan-awan, pinataas ang agtang, namulongsa ingon:

--Maó diay kini, Pepe, ang imong "vicio". Bantug da nga ikaw nanlimbasog gayud sa pagtaptap ug pagtakuban ning mga gabhiona. Ikaw dili maayong bana; ikaw makaako diay sa pagtalikod kanako ug makaako sa paghigugma ug laing babaye. Gipakaingon mó nga maó akó si Marieta ug bisan ania kita sa taliwala sa "Auditorium", gipagula mó ang imong paglapas sa imong pagkaminyo. Dautan, dautan kining imong buhat. Karon dili ka na makalimod kay hisakpan ko ikaw. Apan nganong moingon ka nga ang kaminyoon maoy binuang ug ang GUGMANG GAWAS maó ang matuod nga gugma? nganong sugyutan mó ang usa ka babayeng minyo aron mobuling sa iyang kaminyoon? maó diay kanį ang imong "teorķa"? Kong maó kana, magbulag kita!

--Conching, pasayloa intawon akó; dili ko na usbon. Maó kadtoy usa ka damgo, usa ka salimuang, usa ka binuang....

Si Pepe midukó, naghilak....
Si Conching giabut ug kalooy sa iyang bana ug unya, punó sa kalomó ug nagkatawa, miingon:

--Karon, una kó ikaw pasayloon, buut kó unta hinsayran: kinsay imong palabihón sa paghalok: si Marieta kun akó?

--Ikaw, ikaw gayud, kay maó man ang akong bugtong kauban ning kinabuhi.
Niadtong hilit nga dapit, luyó sa mga lingkoranan ug mangitngit,milanog ang usa ka halók, nga maó ang timaan sa kalipay, himaya ug kalinaw sa usa ka magtiayong bulahan....

ang sangputanan sa makasasala

--Dili mahimo, Elvira; sultihan kó gayud si Tatay ug si Nanay mó ningatong pagkabutang; sultihan ko silį nga kitį naghinigugmaay ug angakong mga tinguha pulós matarong ug dili ang pagpasipala kanimo.--Ayaw lagķ intawon ug sultihi, Luis. Kasab-an unyį akó, paw-on. æDilika bį malooy kanako?Maó kini ang nabati nga sulti sa duhį ka mga binihag ni Cupido,sa taliwala sa usį ka tanaman nga anaa mahimutang sa luyó sa usįka Simbahan.Ang kagabhion matahum uyamut. Ang Bulan nagakasalop na, daw naikognga modan-ag niadtong duhį ka kalag nga nagkinahanglan sa kangitngit,kanang tabil nga dakś ug maitum sa Kinaiya nga gihalaran sa mganaghigugmaay, aron motabon sa ilang mga paniba sa dugós nga matam-issa gugma.Gabii. Ika 7 ang takna. Usį ka tigulang lake, nga nagsapót sa usį kaamerikanang malinis, misakį sa balįy ni Elvira ug naghatag "maayonggabii".--Maayo, dayón--mitubag si Capitįn Martin, amahan ni Elvira ngatigulang usab.Ang misakį maó si Don Severino, amahan ni Luis, nga nagpahayagpag-ingon:--Capitįn Martin, unsaon ta mįn. Ingon kanato nga tigulang nį, kitįna usab ang magtuman sa tuyo sa atong mga anak. Mianhi lagķ akó aronsa pagpahayag kaninyo nga si Luis, ang bata kó, buut mangasawa sainyong bulak nga si Elvira. Akó, sa akong bahin, uyon sa iyang tuyo.--æNagkasabut na bį silį?--misunį si Capitįn Martin.--Kanį kay gisugo akó ni Luis, dayįg na lang nga humana nilasabuti. Mogulį na bį lang ang uhong kong wala pay daog-dog.--Kanį amo pang pagasabutan, Iyo-Binoy, ug balik lamang dinhi tapusang tuló ka adlaw.Si Don Severino nanaog nagkatawį.Gabii gihapon. Nagatubangay pagsulti si Capitįn Martin, si Carlotanga asawa niya, ug si Elvira. Kining ulahi malipayon kaayo, nagsaligkatawa, nagpakilokilo sa iyang mata kang Plįcido, ang suluguonniya ug ni Luis, ug magdadala sa ilang mga sulįt. Si Plįcido maoybinatonan usab sa balay ni Capitįn Martin. Kini, sa walį madugay,nagpahayag pagingon:--Si Luis, ang anak ni Don Severino, mangasawa kang Elvira. æMouyonka bį niini, Carlota?--Sa akong bahin--mitubag si Carlota--uyon akó. Ang banay niLuis, dungganan man usab, ug siya si Luis akong nailį nga buotan,mahilumon. Labut pa, panahon na usab nga minyoon ta nį si Elvira. Dugayna siyang nag-antus..Alaut nga anak kó! ... Walįy palad!...Ug si Carlota, ang mapinanggaong inahan, mihilak kay nahinumdam samga pagantus sa iyang anak, sa palad nga mapintas nga gipaangkonkaniya sa Kalangitan.--Ayaw paghilak Carlota--giam-aman ni Capitįn Martin. Si Elvira maluwasnį. Ayaw pagsaba kay hibaloan unya hinoon sa mga tawo....Si Capitįn Martin nagsulįt dayon kang Don Severino ug ilang gikasabutannga ang kaminyoon sa ilang duhį ka anak himoon sa katapusan niadtongbulana, Diciembre.Adlaw nį sa likodlikod. Ang kadasig ug kalipay naghari. Si Plįcido,ang nakasusi ug nahibaló sa tanang kinabuhi ni Elvira, miingkib saiyang dila, gikulbaan ug nagkanayón: "Pasayloa akó Bathala; akó walįylabut sa tanįng gibuhat ni Elvira; akó usį lang ka suloguon".Usa ka tawong nagkamisin misulod sa balįy ni Capitįn Martin uggihatag ang usį ka sulat alang kang Elvira. Ang maong sulįtnagingon: "Maluibon: Walįy sapayįn nga akó imong talikdan ugkalitan pagluib. Dunay Bathala nga maalam gihapon mosilot sa mgamabudhion. Gipalabķ mó ang usį ka batan-ong burong ug gitalikdan mókining karaang tag-iya sa imong kalag ug lawas. æHain na ang atonganak? æHain mó tagoa? Walįy ulaw!Ang kalipay mó dili magdayon; pagbantay. Paghinulsul nga daan!Victor CORDOBASi Elvira tapus ug basa ning sulįt, miluspad ug natumba: gipanawan. SiPlįcido, ang bugaw niya, miduol pagkalit ug gikuha ang makalilisangsulįt; iyang gitago ug gisulod sa bulsa, nalisang nga hibaloan angmga makalilisang pulong ni Victor.Gabii. Madulom ug matugnaw. Apan sa balįy ni Capitįn Martin angkatugnaw walį mabati, ni ang haguros sa hangin nga bagyohon. Ang tanangkasingkasing nagdilaab sa kalipay ug sa babį sa tanang dinapit nakita,daw bulak nga walįy pagkalaya, ang pahiyom, ang katamisan....Mao nį ang kasal ni Luis ug ni Elvira. Niadtong gabhiona gihimo ang"recepcion" ug sayaw nga gipasidungog sa bag-ong magtiayon alang sailang kahigalahan.Ug si Plįcido æhain na? Si Plįcido nanaog sa silong ug milingkod sapultahan. Nalisang, malusparon, walįy umoy ug naghilįk. Siya nakailįkang Victor nga maoy tawo nga mabangis ug dili mahadlok kong dunaybuut buhaton. Miilį siya nga si Victor gilimbungan ug nga si Elviraangay bitayon. Gihikap ang sulįt ni Victor sa iyang bulsa ug nagsultisiya dang usį:--Pasayloa akó, Bathala kó. Akó walįy salį; akó gisugo lang, ugangay magtuman. Vķctor, si Plįcido, ang karaan mong higala, dilimagbudhi kanimo.Ug nagbakhó siya, nagbasul sa iyang salį, naghinulsul.... Ug sataliwala sa iyang mga pag-antus, nahikatulog.Ang sayaw nagapadayon sa taas sa balįy ni Elvira. Madasigonkaayo. Kasaba, hudyaka, honi........Ang mga "rag", "two--step" "waltz"nagsunodsunod: walay bugto. Si Elvira ug si Luis misayaw ug nagparissilang duhį.Usa ka tawo nga walį hiilhi, nagpinurong, nagkamisin lang ugnagkalsonis ug purol, midasmag sa pultahan sa silong ug misulod. Usįka diyutayng putos maó ang iyang dalį. Giduol si Plįcido nga natulogug gipamulongan pagingon:--Pahawa, pahawa dinhi; palayó, kong ikaw dili buut silotan saimong salį.--Vķctor! Vķctor! Pasayloa akó!--Walįy pasaylo alang sa mga mabudhion! Mga tawo nga ingon kaninyoangay dugmukon, punggotan sa liog, patyon....--Matuod ang mga pulong mó; apan æmatarong bį nga lakip ang mga walįysalį, ingon nianang mga dinapit sa taas, imong silotan sa kamatayon?--Lakip silang tanįn! Ang ilang kalipay dili matarong, maoy usį kapagyubit, kay silį nahibaló sa kahimtang namong duhį ni Elvira. KanįngPari nga nagkasal kanila maó ang gabunyag sa among anak! Apan, æhainnį ang anak kó? hain si Nenita?Ang mga matį sa tawong nagpinurong nanglugmaw sa luhį. Daw nahinumdumsa usį ka binuhat nga sumpay sa iyang kinabuhi; daw nagatan-awsa pagkawalį ug pagbiyang dayong nķng kalibutan sa usį niya kaanak. Mihunong pagsulti. Mipasilang sa usį ka lungag ug misugat saiyang mga matį si Elvira ug si Luis nga nagsayaw gihapon, samtang siDon Severino, hupong sa kalipay ug bino, naglaylay. Ang mga matį satawo misiga daw kilat ug misinggit pagingon:--Mga banyaga! Karon matapus kitang tanįn!--æUnsay buhat mó?--misinggit si Plįcido nga midagag kusog sa pagtan-awnga ang putos nga dalį sa tawong nagpinurong giduslitan.Usį ka pagbutó nga makalilisang ug nakapakurog sa tibuok lungsod,nabati. Ang tanįng mga molupyo namangon ug gikuyawįn tungud sa kasipįnga milanog. Ang balįy ni Elvira nadugmok ug gilupad. Mga lawas satawo nga napikaspikas, nakita nga nawasigwasig sa kadalanan.Midugok ang mga punoan. Ang mga pagsusi gihimo. Hibaloan nga anggiduslitan sa silong sa balįy maoy usį ka bomba sa dinamita. Gihipusang mga patay ug samarįn. Hikaplagan ang usį ka babaye ug lake nganaggakus, apan pulós samarįn: maó si Elvira ug si Luis nga hiatlannagsayaw sa pagbutó.Ang tibuok lungsod nagubut. Walį makatulog tungud sa kalisang. Tanįnpulós pangotana kong kinsay nagbutag dinamita. Si Pari Tomas,ang nagkasal, natuló ka piraso ang iyang lawas. Ang mga lingganaynagbuntag pagbagting sa "agonķas".Sa pagkabuntag, tungud kay walįy nanug-an, gidakop sa mga punoanang tanįng mga silingan ug nanan-aw sa sayaw dihį sa silong, ugpinusasan ang kamut, gisunodsunod sa mga polis, sa Piskal ug ubanpang mga punoan. Usį ka tawong nagkurog, si Plįcido, miduol pagkalitug gipahayagan ang Piskal sa ingon:--Ginoo, kining tanįn ninyong dinakpan walįy salį. Buhii silį ug asoyanko kamó sa matuod. Ang nagduslit ug nagbutag dinamita maó si VictorCordoba, karaang hinigugma ni Elvira. Si Victor iyang gibudhian, ugdili lamang gibudhian, kong dili gikuhaan sa iyang kalipay: maó angiyang anak, ang anak nilang duhį ni Elvira. Oh! pagkamakalilisangitug-an! (Si Plįcido mihilak ug walį makatapus pagsulti).--Padayon, padayon pagtug-an kay dili kį maunsa--miingon ang Piskal.--Aron sa pagtago sa mga matį sa iyang bag-ong hinigugma nga si Luis,ang iyang anak nga may tuló pa lang ka bulan, gipatay ug akó maó angnaglubong sa ilalum sa ilang balay, sanglit maó ang binatonan ngaiyang sinaligan. Niining tanįn walįy laing nahibaló kong dili kamidang duhį. Gitalikdan niya ang amahan sa bata nga, iyang gianak ugnamana kang Luis, usį ka batan-ong sapian, apan walįy hibangkaagan. SiVictor nangita sa iyang anak, bungang matahum sa iyang unang mgagugma, ug walį namo tug-ani. Si Victor nagpadalag sulat kang Elviraug nagpahibaló sa iyang pagabuhaton. Kining sulata anķa basaha ninyo(gitunol ang sulįt nga iyang gitago sa pagkatumba ni Elvira). Ang salįni Elvira dakś kaayo ug angay silotan sa usį ka silot nga mapintas samasa gipahamtang ni Victor kaniya. Busa, kong kamo nangita sa makasasala,nga bitayon ninyo dili kining mga walįy salį nga dinakpan, dili usab siVķctor nga gibudhian, kong dili si Elvira ug kining alaut nga sulugoonniya nga naglubong buhi sa usį ka bata nga "inocente". Nianang dapitnga gibutangan sa dinamita, anaa dihį ang lubong sa alaut nga anakni Victor ug dihį karon inyong makita ang mga bukog sa namatay kayang yuta nagisi aron kahį dili matago ang makalilisang salį".Ang Piskal namahid sa iyang agtang nga gisingot, walį makatingog,ug nagsugo gilayón nga buhian ang tanįng dinakpan.Ang mga punoan miadto sa Tambalanan, aron sa pagsukót kang Elvira nganagkadugo sa iyang mga samįd; apan kini himatyon nį ug nagpangyamyampag-ingon:--Pasayloa akó, Victor! ... Akó gisilotan sa Langit ... Oh! anak kó,pinalangga kong Nenita ... æhain ka nį?Ang kamingaw ug kahilum mihari pagkalit. Ang mga "Hermana de Caridad"nangluhod ug nangadye. Ang Piskal ug kauban midukó ... Si Elviramiginhawag hataas ug ang iyang kinabuhi natapus....

si isko ug minay

Si Francisco Andakan maoy usa katawo nga tabian ug hambugiro.

Alang kaniya walay butang malisud sa kalibutan.
Kong magsulti sa Amérika,siya moingon dayon: "Ang mga lubi didto mamungag kapayas".

Kong magsulti sa mga babaye, manghambug dayon: "Kana si Kuan akonghinigugma. Pagka paraygon nianang dagaha". Sa usa ka pulong, maoy olitawong tigpaatab, apan hadlokan uyamut.

Usa ka adlaw niana, nakakita siya kang Minay, usa ka maambong tindira sa tuba sa Tiyanggihan sa San Nicolas. Sanglit lagi hadlokan, siya igo lang moduol ug motangway ug tuba. Human ug inum sa tuba, mangagho ug kusog ug pugngan ang dughan, daw gisakitan sa kasingkasing. Sa makaupat na kini niya himoa, si Minay nakasabut ug nagpahayag kaniya:--Ayaw palabii ug pangagho, Isko; akó nakasabut nga ikaw nagmahal kanako ug ayaw paghunahunaa nga dili ko ikaw baslan.

--Oh, mga langit! Oh, tuba nga palaran! Minay, pastilan, dili gayud akó makapanihapon sa amo tungud sa kalipay--mituaw si Isko.

--Lakaw na, ug ayaw pagsaba. Unyang gabii, sa ika 10 ang takna,adto sa among luyó kay makigsulti akó kanimo--miingon si Minay.

--Oo, mahimo, mahimo.Si Isko mibulag sa tindahan ni Minay, nagpanilap. Mao pa kadtong higayona nga siya makabaton ug "cita" kun tagbo ug nagkanayón:"Sa luyó sa ilang balay; sa ika 10 sa gabii. Malalim nga iadto kay sugo man sa gugma; apan diha da ba abta si Ta-Tinang, si Binsis ug si Man-Binoy; kanang dapita awaaw kaayo ug anaa magponsisok ang mga agta ug mga balbal...

Apan walay sapayan; aniay bahi ko dili moila ug aniay baraw ug garrapa sa lana nga sumpa sa tanang mga panuway."Hapit na mohagtok ang ika 10 sa gabii. Si Isko miloklok sa iyang baraw, mikuha sa bahi ug sa garrapa nga sumpa, naghinapay ug dayonglakat.

Sa dalan nahiatol nga usa ka pilikpilik mitingog. Si Isko nahikugang ug gitan-aw ang iyang garrapa kong ang lana mibukal ba, apan kay wala siya mituaw: Salamat kang Bathala! Sa pag-abut niya sa luyó sa balay ni Minay, diin walay makita tungud sa kangitngit ug diin bisan tuslokon ang mata dili hibaloan, siya mibarog ug nanukad kay nagpanagana sa mga abat, labi na kay maó pay pagtunob niya niadtong dapita. Usa ka punoan sa lubi nga naputol kaniadto sa pagbagyo sa 1912 ug nagbarog gihapon, gikatahapan niya ug gipakaingog abat na.

Tapus niya sudonga, iyang giduol ug gipamulongan:--Kong ikaw tawong binuhat sa Dios, pagtug-an sa imong tuyo; apan kong si Minay ka, kaloy-i akó.Sanglit lubi, dayag na lang nga walay tubag nga nabati. Si Isko mikurog, gipaningot, kadaganon ug dili. Sa pagtanaw niya nga wala man gayud motubag, gipuspusan niya pagkalit sa bahi ug dayon dagan.Sa dakung kadaut niya, didto siya mahadulong sa usa ka kanal nga punó sa mabahóng lapok. Naipo siya hangtud sa hawak sa maong lapok ug misinggit pagingon: "Patay na akó. Tabang kamó. Minay, Minay, tabang".Gilingi niya ang lubi nga gipuspusan. Giabut siyag katahap ug iyang giduol pagusab. Naghinay siya, nanukad, gibakyaw nga daan ang bahi sakamut nga tuo ug sa wala ang baraw. Apan sa paghikap, nakugang siya, gilagpak sa iyang duha ka kamut ang punoan, ug miingon:--Pastilan, lubi kaman diay!

Si Isko, punó sa kaguol, naluya, nagsalig pangusmo tungud sa kabahó sa lapok, ug mipauli sa iyang balay. Nag-ilis ug naligo. Ang bahi gisalibay, ang baraw gibunó sa suwambi ug ang garrapa sa lana gibuak... Napungot.
Sa pagkabuntag nagsulat kang Minay ning mosunod:

"Hinalarang kong Minay:

--Daku kaayo ang gugma ko kanimo, dili hitupngan ni bisan kinsa nianang
mag-alirong kanimo sa tubaan; apan, kong magkanunay akong mahatuslob sa kanal ninyo ug maligo magabii, ayaw palandunga nga dili ko ikaw puspusan. Kagabii hilabihang hulat ko kanimo hangtud nga giabut akog "desgracia": nahulog sa inyong kanal. Kong buut kag tagbo, hawani ang inyong luyó, kanang lubi putla, taboni ang kanal ug pagsuga aron wala kitay kahadlokan.

Imong ISKO".

Sa pagbasa ni Minay nianang sulata, nahikatawa ug nagsulat ning balus nga mosunod:

"Pinangga kong Isko:

--Nadawat ko ang imong sulat, ug nasakit akó sa nahitabó kanimo. Ang imong tuyo mahimo, ug unyang gabii balik sa among luyó sa maó gihapong takna. Ang imong tugon tumanon kó.

Imong MINAY.

"Apan gisabut ni Minay ang iyang igsoon lake nga kong managtagbo na gani sila, mokalit siya paggula ug iyang lutoson si Isko.Si Isko, sa pagkabasa sa balus, nalipay ug gihulian sa iyang mga kasakit. Miadto sa tagbo, ug ikog sa pagi na ang gidala. Sa pagtan-aw nga hayag na ang luyó sa balay ni Minay ug mahawan, nakaingong:"Mao na kini karon. Mahawan, mahayag, dili kita pagakulbaan ug sama sa usa ka dumogan....Sa pagkataod-taod, nabati kini:

--Isko!--miingon si Minay.

--Minay!--mitubag si Isko.

--Karon--nagpadayon si Isko--ania kana gayud. Kagabii hilabihang antus ko. Marika, Minay, marika, ayaw kahadlok.

Dinhi migulho pagkalit ang igsoong lake ni Minay ug gilutos si Isko nga nagkabuang ug dagan hangtud nga hibiyaan ang ikog sa pagi. Naligo sa singot nga mabugnaw, gahangos ug nanakmol, miabut si Isko sa iyang balay ug nagkanayón: "Maayo niini polis ang dad-on ko kong mangayog tagbo si Minay. Dili kini mahimo: mamatay akó sa kanunay nga dinaganay".Ug nahikatulog, nagdamgo sa mga parayeg ni Minay nga wala niya hiagumi....

si inday lider na sa piniliay

Konó adunay balaod nga uyonan sa Legislatura aron sa pagtugot samga babayeng pilipinhon sa paglakip sa piniliay. Sa ato pa, makahimosila sa pagpili sa mga pilionon ug mahimo usab nga sila ang piliongmga punoan.Akó dili kaaway sa mga babaye, apan mahitungud ning butanga ibaligya-kóang akong kalag (kong dili na dawaton sa Agencia ni Michael ug niRegino Torres) kang Satanįs, aron lang sa pagsupak ning tuyoa.æNga ang babaye makalakip sa piniliay?Jesus! Jesus! Jesus!Kadakung salikwaot niana.Ang atong giingong "manulonda sa balay", ang buotang magtutudlo saatong mga anak, ang bangil sa atong mga paghisukamud sa ibabaw ningkalibutan, sumala sa matahum nga pulong ni Jakosalem, mao na hinooymangitag mga pumipili, mao na hinooy manuot sa kabalayan, mao nahinooy manalit sa tubį, mamikpik sa abaga sa mga tawo, mamayad sasidula, mangablit....Jesus! Jesus! Jesus!Kong kini maoy modangat, sa walay duhaduha igakita ta kining mosunod:nga ang bana maó nay molung-ag, maó nay manursi sa iyang kamisin,motuwa sa isda, molugaw, moligo ug mopahid sa sip-on sa iyang mga anak,manlabį, ug mosilhig sa kaugalingon.Kong kini madangat, ang mga bana hayan mangaklas tungud kay dilimakaantus sa paghikay sa abó ug pagpanakdak sa mga labhanan.Kaayong talan-awon tuod no!Samtang ang asawa atśa nagbara-bara sa kadalanan sa pagsikop ug mgapumipili, samtang ang asawa atśa sa kabalangayan nagsangyaw sa mgakandidatura, linulho ang sinina, tinampi ang saya, pinangko pagayoang mga buhok, ang bana intawon atśa sa kosina nagkabulingit ang lawassa lubut sa kulon, naggunit sa luwag, nagukay sa linugaw alang sa mgaanįk, ug unya kong kapuyan na, moyakį aron sa pagtibawas ug sursi sakamisin nga nangagisi gumikan sa mga pang-labni sa asawa nga politika.Kini mahitungud sa mga babayeng minyo.Ug mahitungud sa mga dalaga, æunsay atong makita?Abuton akog kagu-ol kong palandungon ko na ang pagabuhaton sa atongmga dalaga nga lider sa piniliay.Kay ækinsay dalaga nga mohigda sa balay sa mga pilionon ug samga pumipili? ækinsay makahimo sama sa ginahimo karon sa tanangpiniliay nga ang mga lider, aron sa pagdani sa mga pumipili,kinahanglan nga motupad, mogunit, mogawos-gawos, mokablit, mogakusug mokuot pa sa bulsa sa pumipili, aron sudlan paghilum ug cuartanga ikatangway? ækinsa, kinsang babayhana ang makahimo niini?Ang babayeng daga nga makahimo niini, adunay usa ka ngalan da: HUGAWAN.æUg motugot kitang mga lake nga ang atong mga maamyon ug buotangdalaga, ang atong mga minahal ug inunongan nga asawa, mangahimongHUGAWAN gumikan sa politika?